ABCDE yaklaşımı (akut hastaya ilk değerlendirme)
Kritik hastada hayatı tehdit eden sorunları sırayla bulup düzeltmeye yarayan sistematik değerlendirme.
Bu içerik yapay zekâ yardımıyla hazırlanmıştır ve henüz bir hekim tarafından doğrulanmamıştır. Klinik kararlarda kullanmadan önce güncel kılavuzlardan ve kaynaklardan teyit edin.
ABCDE, ağır hasta ya da kötüleşen hastada hayatı en hızlı tehdit eden sorundan başlayarak sırayla değerlendirme ve tedavi yapmayı sağlar. Bir basamakta sorun bulunursa önce o düzeltilir, sonra bir sonrakine geçilir; her müdahaleden sonra baştan yeniden değerlendirilir.
| Basamak | Değerlendirme | Sık müdahale |
|---|---|---|
| A – Havayolu | Konuşabiliyor mu? Stridor, gurgling, paradoksal solunum var mı? | Çene itme/baş geri yatırma, aspirasyon, havayolu yardımcıları, ileri havayolu |
| B – Solunum | Solunum sayısı, SpO₂, solunum işi, oskültasyon, trakea orta hatta mı? | Oksijen, nebülizasyon, ventilasyon desteği, tansiyon pnömotoraksta iğne dekompresyonu |
| C – Dolaşım | Nabız, tansiyon, kapiller dolum, cilt, aktif kanama, EKG | Damar yolu, sıvı, kanama kontrolü, ritim tedavisi |
| D – Bilinç/nörolojik | AVPU ya da GKS, pupiller, kan şekeri | Hipoglisemi düzeltme, nöbet tedavisi |
| E – Açıkta bırakma | Tam muayene, ısı, kanama/yara/döküntü araması | Isıtma, yara bakımı, saklı yaralanma taraması |
Pratik notlar
- Hasta konuşarak yanıt veriyorsa havayolu açıktır ve beyin perfüzyonu en azından yeterlidir.
- Kötüleşme sırasında yardım çağırmayı geciktirmeyin; erken uyarı skorlarıyla (ör. NEWS2) birlikte kullanın.
- Bulguyu tedaviden ayırmayın: sorun bulunduğunda aynı anda düzeltin.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır; kurumunuzun protokolü ve klinik muhakemenin yerini tutmaz.
Kaynaklar
İlgili maddeler
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ve klinik karar yerine geçmez. Uygulamadan önce güncel kılavuzları ve kurum protokollerini kontrol edin.