Anafilaksi: tanı ve ilk yaklaşım
Ani başlayan, hayatı tehdit eden alerjik reaksiyonun tanı ölçütleri ve ilk basamak tedavi ilkeleri.
İçindekiler
Hızlı cevap
Şüphede en önemli ilaç kas içi adrenalindir (uyluk); sırtüstü yatır, oksijen ve damar yolu, gözlemde tut.
Bu içerik yapay zekâ yardımıyla hazırlanmıştır ve henüz bir hekim tarafından doğrulanmamıştır. Klinik kararlarda kullanmadan önce güncel kılavuzlardan ve kaynaklardan teyit edin.
Anafilaksi, tipik olarak dakikalar içinde gelişen ve havayolu, solunum veya dolaşımı etkileyen sistemik bir alerjik reaksiyondur. Cilt bulguları (ürtiker, anjiyoödem) yaygındır ama bazı hastalarda hiç görülmez.
Şüphe uyandıran tablo
- Alerjen maruziyetinden (ilaç, besin, arı sokması, lateks vb.) sonra ani başlangıç.
- Havayolu bulguları: ses kısıklığı, stridor, dil/dudak/larenks şişmesi.
- Solunum: hışıltı, nefes darlığı, hipoksi.
- Dolaşım: hipotansiyon, taşikardi, senkop, kollaps.
- Eşlik edebilen cilt ve sindirim sistemi bulguları: ürtiker, kaşıntı, kusma, karın ağrısı.
İlk basamak
- Yardım çağırın; tetikleyici maruziyeti mümkünse kesin (ör. infüzyonu durdurun).
- Kas içi adrenalin: ilk ve en önemli ilaçtır; uyluğun anterolateral kısmına uygulanır. Doz ve tekrar aralığı güncel kılavuzdan teyit edilmelidir.
- Hastayı sırtüstü yatırın ve bacakları kaldırın (solunum güçlüğü ya da kusma varsa oturur/yan pozisyon).
- Yüksek akımlı oksijen ve damar yolu; hipotansiyonda sıvı resüsitasyonu.
- ABCDE ile yakın izlem; belirtiler düzelse bile iki fazlı reaksiyon riski nedeniyle gözlem altında tutulur.
Antihistaminikler ve kortikosteroidler adrenalinin yerini tutmaz, yalnızca yardımcı tedavidir. Algoritmalar ve ilaç dozları kılavuz güncellemeleriyle değişir; uygulamadan önce güncel kılavuzu ve kurum protokolünü teyit edin.
Kaynaklar
İlgili maddeler
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ve klinik karar yerine geçmez. Uygulamadan önce güncel kılavuzları ve kurum protokollerini kontrol edin.